Ä°çerisinde bulunduÄŸumuz günlerin 2008 yılı gelirlerinin beyan dönemini oluÅŸturması dolayısıyla bu ayki yazılarımızın bir bölümünü, -bugün olduÄŸu gibi- doÄŸal olarak bu konuya ayıracağız.
Kira gelirlerinin saptanmasında kanun, mükelleflere iki usul sunmuÅŸtur. Bunlar sırasıyla "götürü gider usulü" ve "gerçek gider usulü"dür. Mükellefler bu yöntemleri uygulama konusunda bir tercih hakkına sahiptirler. Mükelleflerin bu tercihlerini kullanmaları açısından bir koÅŸul söz konusu deÄŸildir.
Ancak götürü gider usulünü kabul edenler iki yıl geçmedikçe bu usulden dönemezler. Ä°kinci yıldan sonra ise diÄŸer usul seçilebilir. ÖrneÄŸin 2007 yılında ilk defa gayrimenkul sermaye iradı dolayısıyla beyanname veren bir mükellef, iradını götürü usulde saptayarak beyan etmiÅŸse, 2008 yılı beyannamesinde de bu usulü uygulamak zorundadır. Bu mükellef isterse 2009 yılında gerçek gider usulünü, sonra 2010'da tekrar götürü gider usulünü tercih edebilir.
Mükelleflerin bu konuda sahip oldukları tercih hakkını, beyannamede yer alan bütün kira gelirleri için aynı yönde kullanmaları gerekmektedir.
Götürü gider usulünde elde edilen hasılatın % 25'i gider olarak kabul edilir. EÄŸer mükellefin geliri konut kira geliri ise ve istisnadan yararlanıyorsa, götürü gider oranı istisna sonrası tutara uygulanır.
Gerçek gider usulünü seçen mükelleflerin, safi iradın tespitinde indirebilecekleri giderler ise Gelir Vergisi Kanunumuzun 74. maddesinde sayılmıştır. Bu giderlerin safi iradın tespitinde dikkate alınabilmesi için, belgeli olması ve kiraya veren tarafından yapılmış olması ÅŸarttır. EÄŸer söz konusu giderler, kira sözleÅŸmesi ile kiracıya yansıtılmışsa veya doÄŸrudan sözleÅŸme gereÄŸi olarak veya sözleÅŸmede hüküm bulunmamasına raÄŸmen kiraya verene rücu edilmeyecek ÅŸekilde kiracı tarafından yapılmışsa, bu giderlerin kiraya veren nazarında dikkate alınması mümkün deÄŸildir.
Safi iradın tespitinde indirimi kabul edilen giderler şunlardır:
* Kiraya veren tarafından ödenen aydınlatma, ısıtma, su ve asansör giderleri,
* Kiraya verilen malların idaresi için yapılan ve gayrimenkulün ehemmiyeti ile mütenasip olan idare giderleri,
* Kiraya verilen mal ve haklara müteallik sigorta giderleri,
* Kiraya verilen mal ve haklar dolayısıyla yapılan ve bunlara sarf olunan borçların faizleri,
* Konut olarak kiraya verilen bir adet gayrimenkulün iktisap yılından itibaren beÅŸ yıl süre ile iktisap bedelinin % 5'i (Ä°ktisap bedelinin % 5'i tutarındaki bu indirim, sadece ilgili gayrimenkule ait hasılata uygulanır. Ancak indirilmeyen kısım gider fazlalığı sayılmaz)
* Kiraya verilen mal ve haklar için ödenen Emlak Vergisi ve harcamalara katılma payları,
* Kiraya verilen mal ve haklar için ayrılan amortismanlar,
* Kiraya verenin yaptığı onarım giderleri (Emlakın deÄŸerini artıracak surette onarım veya ilaveler için yapılan giderler onarım gideri sayılmaz),
* Kiraya verilen mal ve haklara ait bakım ve idame giderleri,
* Kiraladıkları mal ve hakları kiraya verenlerin ödedikleri kiralar ve diÄŸer gerçek giderler,
* Sahibi bulundukları konutları kiraya verenlerin kira ile oturdukları konutun kira bedeli (Kira indirimi gayri safi hasılattan diÄŸer giderler düÅŸüldükten sonra, kalan miktar üzerinden yapılır; kiranın indirilemeyen kısmı gider fazlalığı kabul edilmez.) (Sahibi bulundukları konutları kiraya verenlerin yurtdışında kirada oturmaları halinde ödedikleri kira gelirinin de düÅŸülmesi içtihatlara göre olanaklıdır. Ancak bu düÅŸmeyi idare kabul etmemektedir.)
* Kiraya verilen mal ve haklarla ilgili olarak mukavelenameye, kanuna veya ilama istinaden ödenen zarar, ziyan ve tazminatlar.
Gerçek gider usulünü seçenler, kiraya verilen mal veya hakla ilgili olarak ödedikleri gecikme zam ve faizleri ile para cezalarını ve vergi cezalarını, hasılattan gider olarak indiremez.
Kiraya verilenin konut olması halinde, diÄŸer ÅŸartları da varsa, önce Gelir Vergisi Kanunu'nun 21. maddesinde yazılı istisnanın düÅŸülmesi, daha sonra giderlerin indirilmesi gerekmektedir. Ancak düÅŸülecek giderler arasından, istisnaya isabet eden kısmın ayıklanması zorunludur.
Gerçek gider usulünü tercih eden ve iradını bu usulde saptayan mükelleflerin, gider veya harcama belgelerini beyannamelerine eklemeleri veya beyannameleri ile birlikte vergi dairesine vermeleri gerekmektedir. Ancak söz konusu belgelerin, zamanaşımı süresince saklanılması ve istenildiÄŸinde ibraz edilmesi zorunludur. EÄŸer bir incelemede bu belgeler ibraz edilemezse, indirilen giderler reddedilir ve mükellefe cezalı tarhiyat yapılır.
Kira gelirlerinin vergilendirilmesinde istisna uygulamasını ise gelecek yazımızda ele alacağız.
05.03.2009 - Bumin DoÄŸrusöz
| < Önceki | Sonraki > |
|---|