Friday, Apr 25th

Last update:08:39:32 AM GMT

Yarat覺c覺l覺k, Yenilik癟ilik ve Giriimcilik

E-posta Yazd覺r
Atilla F襤L襤Z
Ati mühendislik eitim ve yönetim dan覺manl覺覺
Bu e-posta adresini spambotlara kar覺 korumak i癟in JavaScript desteini a癟mal覺s覺n覺z

Yeni eyler düünmek ile yeni eyler yapmak için 襤ngilizce’de iki ayr覺 sözcük “Creativity ve innovation kelimeleri kullan覺l覺r. Yarat覺c覺l覺k yeni eyler düünmek, yenilikçilik yeni eyler yapmak”anlam覺na geliyor. Bu ifadelerin her ikisinde de yeni kavram覺 öne ç覺kmaktad覺r.

Yaz覺 bal覺覺nda sözünü ettiim yarat覺c覺l覺k, günlük konuma dilinde kulland覺覺m覺z yarat覺c覺l覺kt覺r. 襤lahi anlamdaki yarat覺c覺l覺ktan farkl覺 manadad覺r. 襤lahî anlamda yarat覺c覺l覺k “yoktan vâretme” ve “vardan yok etme” temeline dayan覺r ve bu iki özellik sadece Allah’a aitir.

Günlük konuma dilinde  yaratmak, yoktan yeni bir ey vâretmek anlam覺na gelmez.  Dahilik, mucitlik, üstün yeteneklilik  gibi kavramlar覺 ça覺r覺t覺ran bir kiilik özellii olarak bilinir. 襤nsanlar覺n üstün baar覺lar覺 konusunda en s覺k kulland覺覺m覺z sözcüklerden birisidir.

Türkçe’de çou zaman , “yarat覺c覺l覺k”la icat, keif, bulu gibi sözcükler eanlaml覺 olarak kullan覺l覺r. Bunlar覺n tan覺mlar覺nda da yenilik faktörünü önde geliyor. Dolay覺s覺 ile yarat覺c覺l覺k yeni bir eyler yapabilmek ya da becerebilmek diye tan覺mlanabilir. “Bu eyler de; bir düünce, bir eylem ya da  maddesel bir ürün, sistem olabilir. Baka bir ifade ile, “Yarat覺c覺l覺k yeni bir ey düünebilme ve yapabilme becerisidir” denilebilir.

Türk Dil Kurumu’nun (TDK) on-line sözlüünde yarat覺c覺l覺k tan覺m覺 öyle:

1. Yaratma yetenei.

2. Psikoloji. Her bireyde var olduu kabul edilen, bir eyi yaratmaya iten farazî yatk覺nl覺k

Yarat覺c覺 olmayan birey yoktur. Sadece az ya da çok ketlenmi, engellenmi, dondurulmu ve uzun ya da k覺sa süreli eitime ihtiyac覺 olan bireyler vard覺r.

Yarat覺c覺l覺k sonradan da belirli ölçüde kazan覺l覺r, gelitirilebilir. Nas覺l m覺? Temel yan覺t u; üzerimizdeki bask覺lar覺, koullanmalar覺, ekillenmeleri, s覺n覺rland覺rmalar覺 kald覺rabilmeyi örenerek. Bunlara örnekler:

·         Al覺覺lm覺覺n d覺覺na ç覺kmaya çal覺mak.

·         Hep olmas覺 gereken yerine olmamas覺 gerekeni de yakalamaya çal覺mak.,

·         Geçilmemi yerlerden geçmek, denenmemii yapmak, riski göze almak

·         Düüncelerimizin herkesin düüncesi paralelinde olmas覺 gerektii saplant覺s覺ndan kurtulmak,.

·         Deneyim, örenim ve al覺kanl覺klar覺m覺z覺n yarat覺c覺l覺覺m覺z覺 nas覺l s覺n覺rlad覺覺n覺 sorgulamak, kefetmeye çal覺mak... bu gibi örnekler çoalt覺labilir.

Yarat覺c覺l覺k isteyen düünce sistemlerinde mant覺ksal silsile engelleyicidir.  Bernard Shaw. “Yarat覺c覺 insanlar mant覺kl覺 düünmeyen kiiler aras覺ndan ç覺kar” demitir.

Rogers” 襤yi ya da kötü” yarat覺c覺l覺覺n olmad覺覺n覺 ekleyerek, “Bir insan ac覺y覺 azaltmak için, dieri daha kat覺 bir ikence yöntemi bulmak için çal覺覺r” Her ikisi de yarat覺c覺 eylemlerdir, fakat toplumsal deerleri farkl覺d覺r demitir.


Yenilikçilik Nedir ?

Yenilikçilik; farkl覺 aç覺lardan bakabilmektir.
Yarat覺c覺l覺覺n toplumsal yaama aktar覺lmas覺d覺r. Yaam ile yeni bir ilikinin meydana getirilmesidir.
Yarat覺c覺l覺k: Tikel-Bireysel ,
Yenilikçilik : Tümel –Toplumsald覺r.


Yenilikçi Kimdir?

Proaktif (giriken),çok yönlü, sorun çözen giriimci kiilere denilmektedir.

Yenilikçilik Sürecinin ilevsel s覺ralamas覺na bak覺ld覺覺nda ; da覺t覺m ve paza
ilevleri aras覺nda sürekli iki yönlü ve kar覺l覺kl覺 iliki vard覺r. Ayn覺 ekilde Stratejik yönetim,  Ürün yönetimi, Sat覺 sonras覺 destek, Proje yönetimi, Üretim,  Lojistik, Tasar覺m ve Gelitirme ile de kar覺l覺kl覺 iliki içinde olduklar覺 görülür.

Yenilikçilik; çok yönlü olmay覺 gerektirir. Bu da ;
    * bireysel çok yönlülük,
    * kurumsal çok yönlülük, toplumsal çok yönlülük eklinde gruplanabilir.


Yenilikçilik - Giriimcilik

Giriimci ruha sahip biri için yenilikçi olmamak  mümkün deildir.
Yenilik yapmak ve uygulamak mümkün ise giriimcilik yenilikçilik yönünde  harekete geçebiliyor, deilse taklit ve tekrardan kurtulam覺yor. Mesele teknik olmaktan çok toplumsal ve siyasal ortam ile ilgilidir.
Bilginin Gücü -> Gücün terörü -> Bilginin terörü
Arzu edilen yenilikçilik bu mu? Duyarl覺l覺klardan yoksun bir yenilikçilik, 襤nsan-Toplum-Dünya kar覺s覺nda büyük bir tehdittir.


Yönetimde  Yarat覺c覺l覺k ve Yenilikçilik

襤deal yönetici ayn覺 zamanda yarat覺c覺l覺覺n özelliini gösterirken yarat覺c覺l覺覺 öretmeye çal覺an kiidir. Çevresindekilerde yarat覺c覺l覺覺n gelimesine yard覺m eder ve onlar覺 bu konuda cesaretlendirir. Yönetici sadece konmu deerleri izleyen deil; yenilerini de yaratan ve bu yolla örgütlerin canl覺 kalmas覺n覺 salayan bir bulucudur.

Örgütte daha fazla yarat覺c覺l覺k isteyen yönetici, ayr覺ntl覺 i yönergeleri vermekten kaç覺nmal覺d覺r. Onun yerine ayr覺nt覺l覺 i tan覺mlar覺n覺 sunarak son üründe ne istediini belirtmelidir.

Örgüt içinde enerji dola覺m覺n覺 art覺rmak amac覺yla aa覺daki stratejileri uygulamada hiçbir engel yoktur. Bunlar:

1.       Belirsizlikler ve çelikilerle yüzlemeyi salamak

2.       Yükseltilmi beklenti düzeyleri koymak,

3.       Analojik yolla bilineni bilinmez, bilinmeyeni bilinir hale getirmek

4.       Ayn覺 olaya psikolojik, sosyolojik,fiziksel ve heyecansal aç覺dan bakmay覺 salamak,

5.       Eldeki bilgileri farkl覺 yönlerden incelemek için sorular sormak,

6.       S覺n覺rl覺 bilgilerle tahminde bulunmak

7.       Sadece ipucu veren görevler düzenlemektir.

Örgütsel  amaçlar覺n gerçeklemesi bu yolla bireyin kendini gerçekletirmesini salayacakt覺r. Çünkü bireysel davran覺lar her zaman yap覺land覺r覺lmam覺lard覺r. Örgütler ve 襤letmeler insanlar覺n tek ba覺na yapamayaca覺 ileri yapmak için kurulmulard覺r.

Yönetimle sal覺kl覺 ve yarat覺c覺 bir boyut salamak isteniyorsa, örgüt, yarat覺c覺 bireylerle donat覺lmal覺d覺r. Yarat覺c覺l覺k ise iyi bir sorun çözücü olmaktan geçer. Raslant覺lara, kazalara, tehlikelere haz覺rl覺kl覺 olan ve onlara  yan覺t覺 haz覺r olan bireyler, yarat覺c覺d覺rlar

Yenilikçi yarat覺c覺 yöneticiler, i konusunda farkl覺 düünen kiilerdir. Kaynaklar覺 kullanmak,ekonomik gelime,rekabetçi ortam, ürün-igören geliimi ilikisinde yeni görü aç覺lar覺n覺 kullan覺rlar.

Yarat覺c覺 yönetim, yeni kavramlar, düünceler, yöntem ve yönelimler ile  yeni ilem biçimlerinden oluur. 襤levsel olan sözcük “ yeni” sözcüüdür. Yarat覺c覺 yönetim, yarat覺c覺 düüncenin uygulamaya ya da onu baar覺l覺 bir biçimde sürdürmeye dayan覺r.  

Giriimcilik

Giriimci kendisi için en iyisini salayabilmek amac覺yla ekonomik koullar覺 birletirme  kapasitesine sahip  kiiler aras覺ndan, belirsizlie katlanan, üretimi  yönlendiren  ve yöneten, yeni yöntem, ürün ve süreçler  gelitiren , yeni pazarlar arat覺ran ve oluturan bireylerdir.

Giriimciliin en önemli özellii risk alabilmek, risk ta覺makt覺r. Daha cocuklukta  ailedeki büyüklerin korumac覺l覺k ad覺na yapt覺klan yanl覺lar, bu özellii yani risk alabilme  özelliini güçsüzletirmekte ya da daha ileri giderek öldürmektedir.

Giriimcilii etkileyen bal覺ca faktörler; kültür,  eitim, aile, sosyal çevre, psikolojik faktör, siyasal,  yasal  ve idari faktörler ile mali çevredir.

Giriimcilik bugün ki arenan覺n dominant  meslei, parayla ilgisi yok, yöneticilikten farkl覺  bir kavram, eitimle kazand覺r覺labiliyor. Giriimcilik Eitimi bir kiide gizli kalm覺 bu özelliklerin ortaya ç覺kmas覺n覺  ve  fark覺nda olmas覺n覺 salayabiliyor.

Esnaf, Tacir, Sanayici giriimcilikle ilgili dier kavramlard覺r.  Teknokrat yenilikleri ortaya koyan,  giriimci ise  bu yenilikleri  piyasalat覺rand覺r. Halk aras覺nda patron, becerikli, giriken, iini bilen, öncü kii gibi deiik isimlerle an覺lan giriimci, baka insanlar覺n göremedii f覺rsatlar覺 fark edip i fikrine dönütürebilen ve risk alabilen kiidir.  Yarat覺c覺l覺k, Yenilikçilik,Giriimcilik ve Yöneticilik  farkl覺 kavramlarda olsalar, ayn覺 kiide birleebilirler.

KAYNAKLAR

B覺çakc覺 Ula, Yarat覺c覺l覺k ne dir? Ne deildir ? Endüstri ve Otomasyon Dergisi S.57 2002
Bursal覺olu, Ziya. Eitim Yönetiminde  Teori ve Uygulama. A.Ü. E. Bil. Fak.Yay.,1978
Deirmenciolu Uur, Yenilikçilik Üzerine  MMO Kartal Temsilcilik Söyleisi, ubat 2003.
Samurçay, N.”Yarat覺c覺l覺覺 Gelitirme Yöntemleri” Eitim ve Bilim Dergisi,Ankara: TED Yay.,C5,1981
Sungur Nuray, Yarat覺c覺 Düünce Özgür yay覺n 襤stanbul,  Eylül 1992