Ä°LK MADDE MALZEME DEÄžERLEME YÖNTEMLERÄ°
Üretime gönderilen ve stokta kalan malzemenin maliyetinin belirlenmesi ancak stok deÄŸerleme yöntemleriyle mümkündür.
STOK DEÄžERLEME YÖNTEMLERÄ°
1- Ortalama Maliyet Yöntemi
a- Tartılı Ortalama
b- Hareketli Ortalama
2- Ä°lk Giren Ä°lk Çıkar (FIFO)
3- ► Son Giren Ä°lk Çıkar (LIFO)
4- Sabit Fiyatlarla DeÄŸerleme Yöntemi
5- Piyasa Fiyatıyla DeÄŸerleme Yöntemi
6- Piyasa Fiyatı ve Alış Fiyatından DüÅŸük Olanıyla DeÄŸerleme Yöntemi
7- Bu yöntemler dışında Gerçek Maliyet ve Sonradan Girecek Ä°lk Çıkar Yöntemleri de kullanılabilir.
1- ORTALAMA MALÄ°YET YÖNTEMÄ°
a-) Tartılı Ortalama: Alış maliyetleri alış miktarına bölünerek birim maliyet bulunur. Buna göre malzeme deÄŸerlendirilir.
b-) Hareketli Ortalama: Her malzeme alışından sonra yeniden birim maliyet hesaplanır.
Faydaları:
- Uygulaması kolaydır.
- Çok yüksek ve çok düÅŸük mallar arasında bir denge saÄŸlar.
Sakıncaları:
- Fiyatlar arasında aşırı farklar olduÄŸunda maliyet hesaplamaları çok saÄŸlıklı olmaz.
2- Ä°LK GÄ°REN Ä°LK ÇIKAR (FIFO) YÖNTEMÄ°
Ä°lk alınan malzemenin üretime ilk gönderileceÄŸi vasayımına dayanır.
Örnek:
03.01.2004 100 1.000.000
05.01.2004 150 3.000.000
08.01.2004 130 Sevk
10.01.2004 200 5.000.000
Ä°lk giren ilk çıkar yöntemine (FIFO) göre sevk maliyeti ne kadardır?
100 x 1.000.000 = 100.000.000
30 x 3.000.000 = + 90.000.000
190.000.000 TL
Son giren ilk çıkar yöntemine (LIFO) göre üretime sevk maliyeti
130 x 3,000,000 = 390,000,000 TL
FIFO’nun yararları: Malzemenin kullanım sırası mantıklı ve sistematiktir. SaÄŸlıklı bir stok kontrolü saÄŸlar. Alınan ve kullanılan malzeme arasında tam bir eÅŸitlik vardır.
FIFO’nun sakıncaları: Hammadde fiyatlarının yükselmesi durumunda maliyetleri eski fiyata göre saptayacağından “fiktif” (fahiri, görünürdeki kar, gerçek olmayan) karlar elde edilmiÅŸ olur. Bunun sonucunda aşırı vergi ödemeleri ve kar dağıtımı olacağından iÅŸletmenin mali yapısı zayıflar.
3- SON GÄ°REN Ä°LK ÇIKAR (LIFO) YÖNTEMÄ°
Son alınan malzemenin ilk olarak üretime gönderildiÄŸi varsayımına dayanır.
LIFO’nun yararları: Hammadde fiyatlarının yükseldiÄŸi dönemde imalat maliyeti de yükseleceÄŸinden fiktif karlar önlenmiÅŸ olacak, bunun sonucunda da aşırı vergi ödemeleri ve kar dağıtımının önüne geçilmiÅŸ olacaktır.
Hammadde fiyatları düÅŸtüÄŸünde, maliyet de düÅŸeceÄŸinden kar artar, giriÅŸimci yatırıma üzendirilmiÅŸ olur.
LIFO’nun zararları: Fiyatların sürekli yükseldiÄŸi bir dönemde hammadde maliyeti piyasa maliyetinin altına düÅŸeceÄŸinden eksik deÄŸerlenmiÅŸ olacaktır.
►Son giren ilk çıkar (LIFO) yöntemi, üretim yapan iÅŸletmelerin genelde tercih ettiÄŸi bir yöntemdir. VUK’na göre bu yöntem tercih edilirse, bu yöntemden 5 yıl vazgeçilemez.
4- SABÄ°T FÄ°YATLARLA DEÄžERLEME YÖNTEMÄ°
Hammadde fiyatlarının belli bir süre sabit fiyatlarla deÄŸerleneceÄŸi varsayımına dayanır. Dönem sonunda sabit fiyat ile gerçek fiyat karşılaÅŸtırılır ve aradaki farklar standart fiyat ve tahmini fiyat olarak saptanır, buna göre de kapatılır.
Sabit fiyatlarla deÄŸerleme yöntemi; hesaplama kolaylığı saÄŸladığı gibi, maliyet kontrolüne de olanak vermektedir.
5- PÄ°YASA FÄ°YATLARI Ä°LE DEÄžERLEME YÖNTEMÄ°
Stokların maliyeti belirlenirken piyasadaki fiyatla belirlenir.
Yararları: Piyasa fiyatı ile deÄŸerleme yapıldığından maliyetler daha gerçekçidir.
Sakıncaları: Piyasadaki cari fiyatların belirlenmesi oldukça güçtür.
6- PÄ°YASA FÄ°YATI veya ALIÅžMALÄ°YETÄ°NDEN DÜÅžÜK OLANLA DEÄžERLEME YÖNTEMÄ°
Muhafazakarlık kavramına dayanır. Stokların maliyeti deÄŸerlendirilirken alış maliyeti yada piyasa fiyatlarından hangisi daha düÅŸük ise ona göre deÄŸerlendirilir.
Yararları: Gelecekte doÄŸacak zararların karşılanması, gerçek olmayan kar dağıtımının önlenmesidir.
Sakıncaları: Piyasada deÄŸeri, maliyet deÄŸerinden düÅŸük olduÄŸunda düzeltici yevmiye kayıtları yapılır. Fakat piyasa fiyatları yüksek olduÄŸunda stok deÄŸer artışı dikkate alınmaz.
| < Önceki | Sonraki > |
|---|