Bireyin kendi yaÅŸam sorumluluklarına bürünmeye baÅŸladığı andan itibaren ortaya çıkan ve onu çevreleyen kariyer kavramı, günümüzde bireysel yönetim anlayışıyla birleÅŸmiÅŸ, bununla beraber kiÅŸilerin kendi faaliyetlerini planlayıp geliÅŸtirmesi anlamına gelen 'bireysel kariyer yönetimi' adı altında yeni bir kavram oluÅŸturmuÅŸtur.
Bireysel kariyer yönetimini tam olarak algılayabilmek ve uygulayabilmek için ilk yapılması gereken kavramın yapıtaÅŸlarını incelemektir. Bu nedenle ilk sorgulanacak öÄŸelerin başında 'kariyer', daha sonraki basamakta ise 'kariyer yönetimi' yer almalıdır . Bu kavramların birleÅŸimi sonucunda bireysel kariyer yönetimi tanım olarak belleÄŸimizde belirginleÅŸmiÅŸ olur.
Kariyer Nedir?
ÇoÄŸumuzun birçok kez ifadelerinde yararlandığı bir sözcük olan kariyer, özellikle iÅŸe iliÅŸkin konumlardan, iÅŸ hayatında olunabilecek her türlü ilerlemeden ve iÅŸ yaÅŸamında bulunulabilecek ileri mevkilerden bahsedilirken kullanılır. Mesela üniversiteye geçiÅŸ sürecinde olan yukarıda örneklediÄŸimiz bireyin '...kariyer sahibi olmak istiyorum' diyerek bitirdiÄŸi cümlesi kariyerin tam olarak da bu anlamına denk düÅŸmektedir. Daha sınırlı bir bakış açısından ele alınırsa bir bakıma da mesleki bakımdan hiyerarÅŸik olarak sürekli bir üst pozisyon için çalışmak anlamında da kullanılabilir. Kimi zamansa kariyer, uzmanlık belirtmek üzere kullanılan bir ibaredir. ÖrneÄŸin bir doktordan bahsederken ' kariyer sahibi bir insan' olarak deÄŸerlendirme yapılması bu yöndedir.
Kariyer için yapılmış en genel geçer ve uygun tanımlama ÅŸöyle özetlenebilir: "KiÅŸinin yaÅŸamı boyunca edindiÄŸi iÅŸe iliÅŸkin deneyim ve faaliyetler ile ilgili olarak algıladığı tutum ve davranışlar dizisi" (1). KiÅŸilerin iÅŸ hayatları olsun sosyal hayatları olsun kendilerine belirledikleri hedeflere ulaÅŸma süreçleri ve bu süreçte uyguladıkları programlarla gelen deneyimler kariyerin yapılanması açısından büyük önem taşır. Öyleyse kariyer konseptinin oluÅŸmasına yardımcı olan bireysel hedef belirleme ve kurumsal uygulamalardan yararlanma hangi ana kavramın kapsamına girer ve kariyer ile iliÅŸkilendirilir?
Kariyer Yönetimi
Kariyerden bahsederken bireyin hedeflerinin ve kullandığı yöntemlerin çok önemli olduÄŸunu belirttik. Bu durumda karşımıza iki önemli kavram çıkıyor: Kariyer planlama ve kariyer geliÅŸtirme.
Kariyer planlama bireyin hayatı boyunca yapmayı tasarladığı görevleri, ulaÅŸmak istediÄŸi hedef ve pozisyonları kısacası kendi geleceÄŸini birbirine kenetlenen halkalar halinde planlaması anlamına gelir. Kariyer planlama sürecinde birey kendisini tanır, becerilerini, deÄŸerlerini ve ilgi alanlarını belirler. Meslek araÅŸtırması yaparak kendi kariyer hedeflerini oluÅŸturur ve iÅŸ yaÅŸamı boyunca baÅŸarıyı yakalamak için planlama yapar. Çalışan kiÅŸi; planlama sürecinde, ilgi ve becerilerini deÄŸerlendirirken bulunduÄŸu kurum içindeki yararlanabileceÄŸi kariyer olanaklarını da araÅŸtırmalı, kendine hedef belirlediÄŸi noktalarda bu olanaklardan faydalanabilmelidir. Çünkü birey için kariyer planlamasındaki amaç çalışmakta olduÄŸu organizasyonda ilerlemeyi ve yükselmeyi saÄŸlayabilmek için hedefleri ve onlara ulaÅŸabilecek araçları keÅŸfetmektir. Åžüphesiz ki bu araçlar da kurumların saÄŸladığı imkanların bütününden oluÅŸur. GörüldüÄŸü gibi kariyer planlama bireysel bir pencereden ele alınır.
Bu süreçte kurumsal destekleme ise kariyer geliÅŸtirme kavramından devreye girer. Kariyer geliÅŸtirme, bireylerin mesleklerinde ilerleyebilmeleri, kendilerini geliÅŸtirebilmeleri amacıyla kurumların belirli yöntemleri kullanması faaliyetidir. Bu aÅŸamada kurumlar çalışanların yükselme olanaklarını belirlemeli, performans deÄŸerlendirmeleri yapıp organizasyonda motivasyonu artırmalıdır. Bu amaçlarla kullanılan kariyer planlama tekniklerinin belli baÅŸlı örnekleri eÄŸitim seminerleri, yönetici geliÅŸtirme programları, performans analizi, terfi ve oryantasyon gibi çok çeÅŸitlidir. Uygulamaların amacı çalışanlarda bulunan potansiyeli en üst seviyeye getirip hem kariyer süreçlerinde onlara yardımcı olmak hem de aynı zamanda kurumsal hedeflerine ulaÅŸmaktır.
Bireylerin kariyer planlarının çalıştıkları kurumların kariyer geliÅŸtirme programlarıyla denkleÅŸtirilip desteklenmesine de kariyer yönetimi denir. Bu bir anlamda birey ve kurumun hedeflerini ortak kazançlar dahilinde birbirlerine uygunlaÅŸtırması süreci olarak da algılanabilir. Kariyer yönetimi sürecinde hem bireyin hem kurumun ayrı ayrı sorumlulukları vardır. Bireyin gereken becerilerini tanıyıp organizasyon içi-dışı kariyer olanaklarını tanımlaması, hedeflerini belirleyip kariyer planını hazırlaması gerekirken, kurumlar insan kaynakları planlarıyla sistemlerini bütünleÅŸtirip kariyer danışmanlığı yapmalı ve performans artırmaya dayalı eÄŸitim programları türünden çalışmalar yürütmelidir. Kariyer yollarının belirlenmesinde yardımcı olup çalışanların performans deÄŸerlendirmelerini yapmalıdır. Kariyer yönetiminde unutulmaması gereken en önemli nokta eÅŸit, tarafsız ve adil uygulama yapılmasıdır.
Odak noktamızın ve hedef konumuzun birey olması nedeniyle kariyer yönetimine bireysel açıdan yoÄŸunlaÅŸmak bizi bireysel kariyer yönetimi kavramına ulaÅŸtırıyor.
Bireysel Kariyer Yönetimi
Bireysel kariyer yönetimi, daha önceden de açıklanmış olduÄŸu gibi kariyer yönetimi sürecinde bireyin üzerine düÅŸen sorumluluk ve faaliyetleri içerir. Bireyin sahip olduÄŸu sorumluluklarını bir manada hedeflerini gerçek hayata geçirip uygulayabilmesi için belirli faaliyetlerde bulunması gerekir. Ä°ÅŸte tüm bu faaliyetleri belirlenen yönetim fonksiyonlarıyla oluÅŸturma bireysel kariyer yönetiminin kapsamına girer.
Bu süreçte bireylerin gerçekleÅŸtirdiÄŸi faaliyetler çeÅŸitlidir: vizyon ve kariyer hedefleri belirleme, meslek seçimi, özgeçmiÅŸ hazırlama, iÅŸe baÅŸvurma, oryantasyon, iÅŸ iliÅŸkilerini yönlendirme...gibi.
Bu tür faaliyetlerin oluÅŸum sıralarına göre planlarının yapılması, planlama süresince yardımcı olarak kullanılacak kaynak ve yöntemlerin organize edilmesi, uygulanması, aynı zamanda kurumsal beklentiler ve bireysel hedeflerle olan koordinasyonu ve nihayetinde elde edilen sonuçların deÄŸerlendirme safhaları bireysel kariyer yönetiminin tanımlamasını oluÅŸturur.
Peki ne zaman baÅŸlar bireysel kariyer yönetimi? Ne zaman ki birey kendine bir vizyon oluÅŸturmaya, kariyer hedefleri belirlemek için keÅŸfetmeye odaklanarak araÅŸtırmaya ve kendini tanıma çabasına baÅŸlar, o zaman bireysel kariyer yönetimi baÅŸlamış olur. Daha sonraki basamak, ulaÅŸtığı kimlik dahilinde belirlediÄŸi hedefe odaklanıp amaç için çalışmalara baÅŸlamak, bulunduÄŸu organizasyonu tanıyıp birlikte hareket etmektir.
Kariyer yönetiminin bireysel bazdaki önemi kiÅŸilerin iÅŸ hayatlarının saÄŸlıklı bir ÅŸekilde ilerlemesine yardımcı olmasından kaynaklanır. Bunun yanında bireylerin kullandıkları bu sistemle geleceklerini öngörebiliyor olması bu uygulamanın bir baÅŸka artı yönünü oluÅŸturur.
Referanslar
Halil Can, Yönetim ve Organizasyon, Siyasal Kitabevi, Ankara, 1997
M. Cemil Özden, Bireysel Kariyer Yönetimi, www.mcozden.com
Serpil Aytaç, Çalışma YaÅŸamında Kariyer, Epsilon Yayıncılık, Ä°stanbul, 1997
Ferhat Demir, Kariyer Yönetimi, www.5mworld.com
Seçil TaÅŸtan, Kariyer Yönetimi, www.insankaynaklari.gokceada.com
www.insankaynaklari.com
| < Önceki | Sonraki > |
|---|