İşletme Portalı

 Factoring Nedir?  
 
 Factoring, büyük miktarda kredili satışlar yapan firmaların, bu satışlardan doÄŸan alacak haklarının ‘factor’ veya ‘factoring ÅŸirketi’ olarak adlandırılan finansal kuruluÅŸlar tarafından satın alınması esasına dayanan finansal bir faaliyet. Bir factoring anlaÅŸması ile factor, satıcı firmanın yaptığı kredili satışlarla ilgili her türlü muhasebe kayıtlarının tutulması, kredili satışlardan doÄŸan alacakların vadesinde tahsil ve takip edilmesi, alacakların tahsil edilmemesi halinde doÄŸacak kayıpların tam olarak karşılanması, satıcı firmaya kredili satış tutarlarının belirli bir oranında kredi verilmesi, potansiyel ve mevcut müÅŸterilerin mali durumları hakkında bilgi toplanması ve malların satış imkanlarını arttırmak üzere piyasa araÅŸtırması yapılması gibi fonksiyonları üstlenir.

 

Factoring Ä°ÅŸlemi Nasıl BaÅŸlar?  
 
Bir factoring iÅŸlemi, firmanızın factor kuruluÅŸa baÅŸvurmasıyla baÅŸlıyor. BaÅŸvuruda; kendi hesaplarınızın son durumunu, daimi müÅŸterilerinizin isim ve adreslerini, bunların çalıştığı bankaları, bu müÅŸterilere önceki yıllarda yapılan ortalama satış tutarlarını, satışa konu olan mal çeÅŸitlerini bildiriyorsunuz. Factor bu bilgiler ışığında sözkonusu mal piyasası ve borçluların ödeme gücü konularında araÅŸtırmalar yapıyor ve uygun bulduÄŸu takdirde, bütün alacakların ülke ve mal bazında, global ya da sınırlı olarak satın alınmasına karar veriyor. Bu sürecin sonunda factor ile firmanız arasında bir factoring anlaÅŸması imzalanıyor.

Üzerinde borçlu kiÅŸilerin isimleri, fatura tarihi ve vade tarihinin gösterildiÄŸi alacak senetlerini, alacakların devri konusunu düzenleyen bir form ekinde factor’a iletiyorsunuz. Formun iki taraf arasında imzalanmasından sonra devir gerçekleÅŸmiÅŸ oluyor. Malları müÅŸterinize gönderdiÄŸinizi gösteren sevk vesaikini form ekinde factor kuruluÅŸa vererek sözkonusu mallara iliÅŸkin alacağınızı, yapılan anlaÅŸmaya göre vadesinde ya da vadesinden önce factor’den alıyorsunuz.

Factoring'de, factor kuruluÅŸun firmanızın anlaÅŸma çerçevesinde yapacağı tüm kredili satışları onaylaması sözkonusu olup, factor'ün onayı dışında gerçekleÅŸtirilen satışlarla ilgilenmiyor. 

 

 Factoring Ä°ÅŸleminin Avantajları Neler?  

Satışların muhasebesi: Firmanız açısından factoring hizmetinin en önemli yararlarından biri, yaptığınız kredili satışların muhasebeleÅŸtirilmesi iÅŸinin factor tarafından üstlenilmesi. Ayrı ayrı kiÅŸilere yapılan bütün kredili satışlar, sanki tek bir kiÅŸiyle yapılmış gibi, factorun hesabına kaydedilir ve muhasebe kayıtları factor tarafından tutulur. Ayrıca, factorun firmanıza göre daha modern ve yaygın bir bilgi iÅŸlem alt yapısı ve haberleÅŸme sistemine sahip olması muhasebe iÅŸlemlerinin daha doÄŸru ve ucuz ÅŸekilde yapılmasını saÄŸlar.

Riskin giderilmesi: Factor ÅŸirket kredili satış bedellerinin tahsil edilememesi halinde doÄŸacak tüm kaybı üstlenerek, satıcı firmanın karşılaÅŸabileceÄŸi güçlük ve endiÅŸeleri bütünüyle ortadan kaldırabilir. Factoring iÅŸlemi, kredili satış yapılacak kiÅŸi ve firmaların saptanmasında, ileri derecede profesyonel bir araÅŸtırma ve deÄŸerlendirme çalışması yapma olanağı da saÄŸlıyor.

Ek finansman olanakları saÄŸlanması: Genel uygulamada factor ÅŸirket kredili satışlar toplamının yüzde 80 dolaylarındaki bölümünü firmanıza nakit olarak derhal, kalanını da tahsil ettikten sonra ödediÄŸinden firmanız nakit ihtiyacını kolayca karşılayabilir. 

 

Faktoring ÇeÅŸitleri Nelerdir? 

 

Satıcı ve alıcının aynı veya farklı ülkelerde bulunması, satıcının faktoring hizmetlerinden yararlanma biçimi, tarafların sözleÅŸmede bazı koÅŸulları belirlemesi sonucu oluÅŸan deÄŸiÅŸik faktoring türlerinin baÅŸlıcaları aÅŸağıda açıklanmaktadır.

Tarafların aynı veya farklı ülkelerde bulunuÅŸu itibariyle faktoring, ulusal ve uluslararası olmak üzere iki ayrı baÅŸlık altında toplanmaktadır.

Ulusal faktoring: Bir faktoring iÅŸleminde yer alan tüm tarafların (alıcı, satıcı ve faktor) aynı ülkede bulunduÄŸu ortamda satıcı firmanın kredili satışlarından doÄŸan senede baÄŸlı alacaklarını faktor'a devrederek alacaklarının bir kısmını veya tamamını nakde çevirmesidir. Ülkemizdeki uygulamada; yurtiçi (ulusal) faktoring iÅŸlemleri kabil-i rücu ve gayrikabil-i rücu olmak üzere iki grupta toplanmaktadır.

Uluslararası faktoring: Satıcı ve alıcının farklı ülkelerde olduÄŸu, satıcının alacaklarının takip ve tahsilinin faktor tarafından yapıldığı durumda söz konusu olup, ticari iÅŸlemin ihracat veya ithalat oluÅŸuna gore, uluslararası faktoring'i ihracat ve ithalat faktoring'i olarak iki ayrı grupta toplamak mümkündür. Ulusal ve uluslararası faktoring'de mekanizmanın aynı olmasına raÄŸmen, uluslararası faktoring'de alıcının ödemeleri yaptığı muhabir bir kuruluÅŸ da (banka, faktor'un ÅŸubesi veya aracı durumda baÅŸka bir faktor) devreye girmektedir.

Ä°hracat faktoring'i: Ä°hracata yönelik faktoring iÅŸlemleri; gayrikabil-i rücu ve kabil-i rücu olmak üzere iki alt gruba ayrılmaktadır.

• Gayrikabil-i rücu ihracat faktoring'i: Gayri kabil-i rücu ihracat faktoring'in iÅŸleyiÅŸi aÅŸağıdaki aÅŸamalara göre gerçekleÅŸmektedir:
  
  • Satıcı (ihracatçı), bir faktoring kuruluÅŸuna (faktor) baÅŸvurarak yurt dışında bulunan ve müÅŸterisi olan ithalatçı firmanın adını ve ihtiyacı olan limiti (ihracatçının vadesinde ithalatçı bazında oluÅŸacak alacak tutarı) bildirir.
    
  • Faktor, alıcının (ithalatçının) bulunduÄŸu ülkedeki muhabirine (muhabir faktor); alıcının adı, adresi ve talep edilen limiti bildirir.
    
  • Muhabir faktor, alıcı firma hakkındaki istihbaratı olumlu ise limit tesis eder.
    
  • Sözkonusu limit faktor tarafından ihracatçıya bildirilir ve satıcı ile faktor kuruluÅŸu arasında bir sözleÅŸme yapılır.
    
  • Satıcı, malı sevkeder ve düzenlemiÅŸ olduÄŸu faturanın aslına temlik ÅŸerhi koyarak ve ödemenin muhabir faktor'e yapılmasını beyan ederek müÅŸterisine (alıcıya) gönderir ve bir suretini de faktor'e teslim eder.
    
  • Faktor, faturayı vadesinde muhabir faktor kanalı ile tahsil eder ve satıcıya öder. Satıcı firmanın vadeden önce peÅŸin ödeme istemi halinde düzenlenen faturanın en çok yüzde 80'ini satıcıya (ihracatçıya) ön ödeme (avans) olarak ödeyebilir.
    
  • Faktoring'de tahsilat riski faktor tarafından üstlenildiÄŸi için reklamasyon dışındaki bütün sorunlar faktor tarafından çözümlenir ve satıcıya bilgi verilir.
    
  • Bu tür faktoring iÅŸlemlerinde, alıcının mali güçlüÄŸe düÅŸüp ödeme yapmaması durumunda, faktor vadeden sonraki 90. gün garanti limiti kapsamındaki bedelin tamamını (yüzde 100) öder. Burada satıcı (ihracatçı), vadeli yüzde 100 garantili ve finansman sorunları olmaksızın satış yapma olanağına kavuÅŸurken, alıcı da (ithalatçı) likidite sorunlarından bağımsız, akreditif açmadan, vadeli alım yapma olanağına kavuÅŸmaktadır.
  
  
• Kabil-i rücu ihracat faktoring'i: Satıcı uzun süredir çalıştığı ve iyi tanıdığı alıcılarda risk görmediÄŸi durumlarda ihracat alacaklarından doÄŸan haklarını faktor'a kabil-i rücu temlik edebilir. Bu tür iÅŸlemde, faktor; alacağın takibi ve tahsilini üstlenir, vadeden önce ön ödeme yapabilir. Ancak, alacakların tahsil edilmeme riski ile ilgili tüm sorumluluk satıcıya aittir. 

Ä°thalat faktoring'i: Yurt dışından vadeli, mal mukabili ve faktoring kapsamında ithalat yapmak isteyen alıcı, bu konuda satıcı ile anlaşır. Satıcı, kendi ülkesindeki faktor aracılığı ile Türkiye'deki faktor ile temas kurar, gerekli limitleri ister. Türkiye'deki faktor, limit saptanması hususunda alıcı ile temasa geçerek, gerekli bilgi ve belgeleri temin eder ve inceleme sonucu olumlu ise alıcı (ithalatçı) adına limit tesisi yapılır ve bu limit satıcının (ihracatçı) ülkesindeki faktor'a bildirilir. Alıcı, vadede faktor'un bildirdiÄŸi hesap numarasına ödemeyi yapar. Böylece, ithalatçı likidite sorunlarından bağımsız mal mukabili ve vadeli ithalat yapma olanağını temin eder.

DiÄŸer faktoring türleri: Bazı hizmet türlerinin faktoring iÅŸleminde yer alışı aÅŸağıdaki faktoring türlerini oluÅŸturmaktadır.

• Geleneksel faktoring: Faktor'un ticari riskleri tamamen üstlendiÄŸi ve genellikle satıcıya bir avans ödemesi yaptığı bir faktoring iÅŸlemi olup, uluslararası uygulamada yaygın bir kullanım alanı mevcuttur.
• Zahiri faktoring: Faktor'un ticari riskleri yüklenmeden, sadece vesaikin tahsilini üstlendiÄŸi bir faktoring iÅŸlemi olup, uluslararası uygulamada oldukça seyrek rastlanan bir türdür.
  
• Ä°skontolu faktoring: Alacakların vadesi dolmadan önce faktor tarafından iskonto edilerek bakiyenin satıcıya ödenmesine imkan veren bir faktoring türüdür.
  
• Vadeli faktoring: Satıcının faktor'den aylık kredili satışların ortalama vadesi üzerinden ay sonlarında toplu tahsilat yaptığı, faktor'den avans almadığı ve ödemelerin vade sürelerinin sonunda yapıldığı, satıcıya finasman desteÄŸinin saÄŸlanmadığı bir faktoring türüdür.
  
• Açık faktoring: Bu faktoring türünde satıcı, kendi adına hazırladığı faturada alacağın muhatabının faktor kuruluÅŸ olduÄŸunu belirtir. Faturaların üzerine ödemenin vadede doÄŸrudan faktor'e yapılmasına iliÅŸkin bir ihbar notu konulmaktadır. Bu iÅŸlemde faktor, yapılan sözleÅŸme çerçevesinde alıcının ödeme yapmaması halinde doÄŸacak riski kısmen veya tamamen üstlenebilir. Faktor kuruluÅŸlar, satıcının da riskin bir bölümünü üstlendiÄŸi anlaÅŸmaları genellikle tercih etmektedirler.
  
• Gizli faktoring: Bu tür faktoring iÅŸleminde; satıcı faturaların üzerine ödemelerin faktor'e yapılmasına iliÅŸkin bir not koyduÄŸu taktirde alıcı ile iliÅŸkilerinde olumsuz bir etki yaratacağını düÅŸünerek faktor'un adını tamamen gizli tutmak isteyebilir. Bu iÅŸlem, satıcının kredili olarak satacağı malları peÅŸin bedelle faktor'e satması, faktor'un da satıcıya malların alıcıya teslimi ve bedelinin saÄŸlanması için vekalet vermesi yoluyla yürütülmekte, faktor'un mevcudiyeti alıcıya duyurulmamaktadır.

Faktoring Dış Ticarette Neden Önemlidir?   

Faktoring iÅŸlemlerinin hem hizmet kalitesi açısından geliÅŸmesi hem de özellikle ihracat ağırlıklı olarak yaygınlaÅŸması ile birlikte, bu hizmeti kullanan firmalar vadeli satış yaparak ve açık hesap ÅŸeklinde çalışarak yeni pazarlara açılma imkanına ve bu pazarlarda rekabet edebilme gücüne ulaşır. Böylece faktoring sektörü uzun vadede ihracatın artırılması özellikle küçük ve orta ölçekli iÅŸletmelerin ihracat pazarlaması ve finansmanı yönünde önemli bir rol oynar.

Ä°hracatçılar, faktoring iÅŸlemini kullanarak kredi riskini devrederek, yabancı borçluların kredi itibarlarını deÄŸerlendirmek üzere ayrı eleman çalıştırmak ihtiyacından kurtulurlar. Faktoring hizmeti sayesinde firma, satış koÅŸullarını yabancı ülkenin yerel koÅŸullarına uydurabilir ve böylece rekabetçi gücünü artırabilir.

Ä°hracatçıya çok riskli görünen bir alacak, faktor açısından o derece riskli olmayabilir. Bunun nedeni, faktorun geniÅŸ bir kredi bilgi ağına sahip bulunmasıdır. Bu da faktorun risk priminin düÅŸük olmasına yol açar.

Faktoring özellikle, arada bir ihracat yapan firmalarla, geniÅŸ bir coÄŸrafi alanı kapsayacak biçimde alacak hesapları portfolyosuna sahip ihracatçılar için yararlı olur. Çünkü her iki durumda da alacak hesaplarını, firmanın kendisinin tahsil etmesi yönetim açısından önemli güçlükler doÄŸurabilir.

Kaynak: Faktoring DerneÄŸi

< Önceki		Sonraki >