GVK'nun 38. maddesinde, bilânço esasına göre ticari kazancın iÅŸletmenin öz sermayesinin hesap dönemi sonunda ve başındaki deÄŸerleri arasındaki müsbet fark olduÄŸu belirtilmiÅŸtir. Bu dönem zarfında sahip veya sahiplerce iÅŸletmeye ilave olunan deÄŸerlerin bu farktan indirileceÄŸi, iÅŸletmeden çekilen deÄŸerlerin ise farka ilave olunacağı açıklanmıştır.
Ä°ÅŸletme hesabı esasına göre ticari kazanç ise, GVK'nin 39. maddesinde, bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ve giderler arasındaki müsbet fark olarak tanımlanmıştır. Elde edilen hasılat tahsil olunan paralarla tahakkuk eden alacakları; giderler ise, ödenen ve borçlanılan tutarları ifade eder. Mal alım satımı ile uÄŸraÅŸanlarda ticari kazancın bulunması için hesap dönemi sonundaki mal mevcudunun deÄŸeri gelirlere; dönem başındaki mal mevcudunun deÄŸeri ise giderlere kaydedilir.
GörüldüÄŸü gibi ticari kazanç, ya iÅŸletme öz sermayesinin dönem sonu ve dönembaşı deÄŸerlerinin karşılaÅŸtırılması ile veya dönem içindeki gelir ve giderlerin farkınin alınması ile hesaplanabilmektedir.
Ticari kazancın bu ÅŸekilde hesaplanması sırasında VUK'nun yukarda gördüÄŸümüz deÄŸerlemeye iliÅŸkin hükümleri ile GVK'nun 40. ve 41. maddeleri hükümlerine uyulur.
Ticari bilançoya dahil olup iratları vergiden müstesna bulunan menkul kıymetlerin iratları ticari kazançtan indirilir.
KVK'nun 13. maddesi kurumlarda safi kurum kazancının GVK'nun ticari kazanç hükümlerine göre tesbit edileceÄŸini açıklamıştır.
Ä°ndirilecek Giderler
GVK'nun 40. maddesi safi kazancın tesbit edilmesi için aÅŸağıdaki giderlerin indirilmesini kabul eder.
(i) Ticari kazancın elde edilmesi ve devam ettirilmesi için yapılan genel giderler. Ä°hracat, yurtdışında inÅŸaat, onarma, montaj ve taşımacılık faaliyetinde bulunan mükelleflerin bu bentte yazılı giderlere ilave olarak bu faaliyetlerden döviz olarak elde ettikleri hasılatın %0 5 ini aÅŸmamak üzere götürü olarak hesapladıkları giderler.
(ii) Hizmetli ve iÅŸçilerin iÅŸ yerinde veya iÅŸ yerinin müÅŸtemilatında iaÅŸe, ibate, tedavi ve ilaç giderlerü, sigorta primleri ve emekli aidatı, giyim giderleri.
(iii) Ä°ÅŸle ilgili olmak ÅŸartı ile mukavelenameye veya ilama veya kanun emrine istinaden ödenen zarar, ziyan ve tazminatlar.
(iv) Ä°ÅŸle ilgili yapılan iÅŸin önemi ve geniÅŸliÄŸine uygun seyahat ve ikamet giderleri.
(v) Kiralama yoluyla edinilen veya İşletmeye dahil olup işte kullanılan taşıtlarıri giderleri.
(vi) Ä°ÅŸletme ile ilgili olmak ÅŸartı ile, bina, arazi, gider, istihlak, damga ve belediye harçları ve kaydiyeler gibi aynı vergi, resim ve harçlar.
(vii) VUK hükümlerine göre ayrılan amortismanlar.
(viii) Ä°ÅŸverenlerce sendikalara ödenen aidatlar. (ödenen aidatın bir aylık tutarı iÅŸyerinde iÅŸçilere ödenen bir günlük çıplak ücretin toplam tutarını aÅŸamaz.)
Gelirin toplanmasında gelir kaynaklarının bir kısmından hasıl olan zararlar (GVK 80. maddede yazılı diÄŸer kazanç ve iratlardan doÄŸanlar hariç) diÄŸer kaynakların kazanç ve iratlarından mahsup edilir.
GVK'nun 88. maddesine göre mahsup neticesinde kapatılmayan zararlar müteakip yılların gelirinden indirilir. BeÅŸ yıl içinde mahsup edilmeyen zarar bakiyesi müteakip yıllara devrolunamaz.
KVK'nun 14.maddesine göre Ticari kazanç gibi hesaplanan kurum kazancınn tesbitinde mükellefler aÅŸağıdaki giderleri ayrıca gelirlerden indirilebilirler.
(i) Hisse senetleri ve tahvil ihraç giderleri.
(ii) Ä°lk kuruluÅŸ ve organizasyon giderleri.
(iii) Genel kurul toplantıları için yapılan giderlerle birleÅŸme, fesih ve tasfiye giderleri.
(iv) Sigorta ÅŸirketlerinde bilanço gününde hükmü devam eden sigorta mukavelelerinin istilzam ettiÄŸi sigorta teknik ihtiyatları.
(v) Eshamlı komandit şirketlerde komandite ortağın kar hissesi.
(vi) Genel bütçeye dahil dairelere, katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine, belediyeler ve köylere, Bakaiılar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflara, kamu menfaatine yararlı derneklere ve bilimsel araÅŸtırma ve gelitirme faaliyetinde bulunan kurum ve kuruluÅŸlara makbuz karşılığında yapılan toplam olarak o yıla ait kurum. kazancının % 5'e kadar olan bağış ve yardımlar.
(vii) BeÅŸ yıldan fazla nakledilmemek ÅŸartıyla geçmiÅŸ yılların mali bilançolanna göre meydana gelen zararlar.
Tam mükellefiyette yurt dışı faaliyetlerden doÄŸan zararlar, faaliyette bulunulan ülkenin vergi kanunlarına göre beyan edilen vergi matrahının o ülkenin mevzuatına göre denetim yetkisine sahip kuruluÅŸlarca rapora baÄŸlanması ve bu raporun aslı ile tercüme edilmiÅŸ bir örneÄŸinin Türkiye'deki ilgili vergi dairesine ibrazı durumunda gider yazılabilir.
Türkiye'de Kurumlar Vergisinden istisna edilen kazançlarla ilgili yurtdışı zararlar yurt içindeki kazançlardan indirilemez.
(viii) Faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kâr payları ile özel finans kurumlarınca kâr ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kâr payları.
Gider kabul edilmeyen indirimler ve ödemeler
GVK'nun 41. maddesi de gider olarak indirilmesi kabul edilmeyen harcamaları belirtmiÅŸtir. Bu madde hükmüne göre:
(i) TeÅŸebbüs sahibi eÅŸinin ve çocuklarının iÅŸletmeden çektikleri paralar veya aynen aldıkları sair deÄŸerler.
(ii) TeÅŸebbüs sahibinin kendisine, eÅŸine, küçük çocuklarına iÅŸletmeden ödenen aylıklar, ücretler, ikramiyeler, komisyonlar ve tazminatlar,
(iii) TeÅŸebbüs sahibinin iÅŸletmeye koyduÄŸu sermaye için yürütülecek faizler,
(iv) TeÅŸebbüs sahibinin, eÅŸinin ve küçük çocuklarının iÅŸletmede cari hesap veya diÄŸer ÅŸekillerdeki alacakları üzerinden yürütülecek faizler,
(v) Her türlü para ve vergi cezaları ile teÅŸebbüs sahibinin suçundan doÄŸan tazminatlar gider olarak indirilemezler.
(vi) Her türlü alkol ve alkollıi içkiler ile tütün ve tütün mamullerine ait ilan ve reklam giderlerinin % 50 si (90/1081 sayılı BKK ile % sıfır olarak uygulanmaktadır),
(vii) Kiralama yolu ile edinilen veya iÅŸletmede kayıtlı olan yat, kotra, tekne, sürat teknesi gibi motorlu deniz, uçak ve helikopter gibi hava taşıtlarından iÅŸletmenin esas faaliyet konusu ile ilgili olmayanların giderleri ile amortismanları,
(viii) VUK hükümlerine göre dönem sonu stoklarını LIFO yöntemine göre deÄŸerleyen veya amortismana tabi iktisadi kıymetlerini yeniden deÄŸerlemeye tabi tutanların, iÅŸletmede kullandıkları yabancı kaynaklara iliÅŸkin faiz, komisyon vade farkı, kar payı, kur farkı ve benzeri adlar altında yaptıkları giderler ve maliyet unsurları toplamına (yatırım maliyetine eklenen hariç) VUK hükümlerine göre tesbit edilmiÅŸ yeniden deÄŸerleme oranının Maliye Bakanlığınca o yıl için hesaplanan ticari kredi faiz oranına bölünmesiyle bulunan Indirim oranının uygulanması suretiyle bulunacak kısmın % 25 i,
Sanayi siciline kayıtli imalatçıların imalat faaliyetinde kullandıkları yabancı kaynaklara ait gider ve maliyet unsurları bu hüküm dışındadır.
GVK'nun 90. maddesine göre Gelir Vergisi ile diÄŸer ÅŸahsi vergiler ve her ne ÅŸekilde olursa olsun vergi cezaları ve para cezaları, gecikme zamları ve faizler Gelir Vergisi matrahından ve gelir unsurlarından indirilemez.
KVK'nun 15. maddesine göre gider olarak indirilmesi kabul edilmeyen harcamalar ise ÅŸunlardır :
(i) Özsermaye üzerinden hesaplanan veya ödenen faizler,
(ii) Örtülü sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faizler,
(iii) Sermaye ÅŸirketlerince dağıtılan örtülü kazançlar,
(iv) Her ne şekilde ve ne isimde olursa olsun ayrılan ihtiyatlar,
(v) Dar mükellefiyete tabi kurumlarda, bu kurumtar hesabına yaptıkları alım satımlar için ana merkeze veya Türkiye dışındaki ÅŸubelere verilen faizler, komisyonlar ve benzerleri, ana merkezin veya Türkiye dışındaki ÅŸubelerin giderlerine veya zararlarına iÅŸtirak etmek üzere ayrılan hisseler.
(vi) Bu kanuna göre hesaplanan Kurumlar Vergisi ile her türlü para cezaları, vergi cezaları ve Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkındaki Kanun hükümlerine göre ödenen cezalar, gecikme zamları ve faizler,
(vii) Kanunlarla veya kanunların verdiÄŸi yetkiye dayanılarak tesbit edilen hadler saklı kalmak üzere, menkul kıymetlerin itibari.deÄŸerlerinin altında satışından doÄŸan zararlar ile ödenerı komisyonlar ve benzeri her türlü giderler.
(viii) VUK hükümlerine göre ödenen gecikme faizleri
(ix) Her türlü alkol ve alkollü içkiler ile tütün ve tütün mamullerine ait ilan ve reklam giderlerinin % 50'si. (90/1081 sayılı BKK ile % sıfır olarak uygulanmaktadır)
(x) Kiralama yolu ile edinilen veya iÅŸletmede kayıtlı olan yat, kotra, tekne, sürat teknesi gibi motorlu deniz, uçak ve helikopter gibi hava taşıtlarından iÅŸletmelerin esas faaliyet konusu ile Ilgili olmayanların giderleri ile amortismanları,
(xi) VUK hükümlerine göre dönem sonu stoklarını LIFO yöntemine göre deÄŸerleyen veya amortismana tabi sabit kıymetlerini yeniden deÄŸerlemeye tabi tutan kurumlarının (Sigorta ve Finans kurumları hariç) GVK'nun 41/8 maddesi hükmü çerçevesinde hesapladıkları giderleri
GVK'nun 57. ve 58. maddeler, aynı kanunun ticari kazancın tesbitinde indirilecek ve indlrilmeyecek giderleri açıklayan 40 ve 41. maddelere paralel olarak zirai kazancın tesbitinde kabul edilen ve kabul edilmeyen giderleri açıklamaktadır.
Ä°ÅŸletme hesabı esasına göre ticari kazanç ise, GVK'nin 39. maddesinde, bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ve giderler arasındaki müsbet fark olarak tanımlanmıştır. Elde edilen hasılat tahsil olunan paralarla tahakkuk eden alacakları; giderler ise, ödenen ve borçlanılan tutarları ifade eder. Mal alım satımı ile uÄŸraÅŸanlarda ticari kazancın bulunması için hesap dönemi sonundaki mal mevcudunun deÄŸeri gelirlere; dönem başındaki mal mevcudunun deÄŸeri ise giderlere kaydedilir.
GörüldüÄŸü gibi ticari kazanç, ya iÅŸletme öz sermayesinin dönem sonu ve dönembaşı deÄŸerlerinin karşılaÅŸtırılması ile veya dönem içindeki gelir ve giderlerin farkınin alınması ile hesaplanabilmektedir.
Ticari kazancın bu ÅŸekilde hesaplanması sırasında VUK'nun yukarda gördüÄŸümüz deÄŸerlemeye iliÅŸkin hükümleri ile GVK'nun 40. ve 41. maddeleri hükümlerine uyulur.
Ticari bilançoya dahil olup iratları vergiden müstesna bulunan menkul kıymetlerin iratları ticari kazançtan indirilir.
KVK'nun 13. maddesi kurumlarda safi kurum kazancının GVK'nun ticari kazanç hükümlerine göre tesbit edileceÄŸini açıklamıştır.
Ä°ndirilecek Giderler
GVK'nun 40. maddesi safi kazancın tesbit edilmesi için aÅŸağıdaki giderlerin indirilmesini kabul eder.
(i) Ticari kazancın elde edilmesi ve devam ettirilmesi için yapılan genel giderler. Ä°hracat, yurtdışında inÅŸaat, onarma, montaj ve taşımacılık faaliyetinde bulunan mükelleflerin bu bentte yazılı giderlere ilave olarak bu faaliyetlerden döviz olarak elde ettikleri hasılatın %0 5 ini aÅŸmamak üzere götürü olarak hesapladıkları giderler.
(ii) Hizmetli ve iÅŸçilerin iÅŸ yerinde veya iÅŸ yerinin müÅŸtemilatında iaÅŸe, ibate, tedavi ve ilaç giderlerü, sigorta primleri ve emekli aidatı, giyim giderleri.
(iii) Ä°ÅŸle ilgili olmak ÅŸartı ile mukavelenameye veya ilama veya kanun emrine istinaden ödenen zarar, ziyan ve tazminatlar.
(iv) Ä°ÅŸle ilgili yapılan iÅŸin önemi ve geniÅŸliÄŸine uygun seyahat ve ikamet giderleri.
(v) Kiralama yoluyla edinilen veya İşletmeye dahil olup işte kullanılan taşıtlarıri giderleri.
(vi) Ä°ÅŸletme ile ilgili olmak ÅŸartı ile, bina, arazi, gider, istihlak, damga ve belediye harçları ve kaydiyeler gibi aynı vergi, resim ve harçlar.
(vii) VUK hükümlerine göre ayrılan amortismanlar.
(viii) Ä°ÅŸverenlerce sendikalara ödenen aidatlar. (ödenen aidatın bir aylık tutarı iÅŸyerinde iÅŸçilere ödenen bir günlük çıplak ücretin toplam tutarını aÅŸamaz.)
Gelirin toplanmasında gelir kaynaklarının bir kısmından hasıl olan zararlar (GVK 80. maddede yazılı diÄŸer kazanç ve iratlardan doÄŸanlar hariç) diÄŸer kaynakların kazanç ve iratlarından mahsup edilir.
GVK'nun 88. maddesine göre mahsup neticesinde kapatılmayan zararlar müteakip yılların gelirinden indirilir. BeÅŸ yıl içinde mahsup edilmeyen zarar bakiyesi müteakip yıllara devrolunamaz.
KVK'nun 14.maddesine göre Ticari kazanç gibi hesaplanan kurum kazancınn tesbitinde mükellefler aÅŸağıdaki giderleri ayrıca gelirlerden indirilebilirler.
(i) Hisse senetleri ve tahvil ihraç giderleri.
(ii) Ä°lk kuruluÅŸ ve organizasyon giderleri.
(iii) Genel kurul toplantıları için yapılan giderlerle birleÅŸme, fesih ve tasfiye giderleri.
(iv) Sigorta ÅŸirketlerinde bilanço gününde hükmü devam eden sigorta mukavelelerinin istilzam ettiÄŸi sigorta teknik ihtiyatları.
(v) Eshamlı komandit şirketlerde komandite ortağın kar hissesi.
(vi) Genel bütçeye dahil dairelere, katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine, belediyeler ve köylere, Bakaiılar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflara, kamu menfaatine yararlı derneklere ve bilimsel araÅŸtırma ve gelitirme faaliyetinde bulunan kurum ve kuruluÅŸlara makbuz karşılığında yapılan toplam olarak o yıla ait kurum. kazancının % 5'e kadar olan bağış ve yardımlar.
(vii) BeÅŸ yıldan fazla nakledilmemek ÅŸartıyla geçmiÅŸ yılların mali bilançolanna göre meydana gelen zararlar.
Tam mükellefiyette yurt dışı faaliyetlerden doÄŸan zararlar, faaliyette bulunulan ülkenin vergi kanunlarına göre beyan edilen vergi matrahının o ülkenin mevzuatına göre denetim yetkisine sahip kuruluÅŸlarca rapora baÄŸlanması ve bu raporun aslı ile tercüme edilmiÅŸ bir örneÄŸinin Türkiye'deki ilgili vergi dairesine ibrazı durumunda gider yazılabilir.
Türkiye'de Kurumlar Vergisinden istisna edilen kazançlarla ilgili yurtdışı zararlar yurt içindeki kazançlardan indirilemez.
(viii) Faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kâr payları ile özel finans kurumlarınca kâr ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kâr payları.
Gider kabul edilmeyen indirimler ve ödemeler
GVK'nun 41. maddesi de gider olarak indirilmesi kabul edilmeyen harcamaları belirtmiÅŸtir. Bu madde hükmüne göre:
(i) TeÅŸebbüs sahibi eÅŸinin ve çocuklarının iÅŸletmeden çektikleri paralar veya aynen aldıkları sair deÄŸerler.
(ii) TeÅŸebbüs sahibinin kendisine, eÅŸine, küçük çocuklarına iÅŸletmeden ödenen aylıklar, ücretler, ikramiyeler, komisyonlar ve tazminatlar,
(iii) TeÅŸebbüs sahibinin iÅŸletmeye koyduÄŸu sermaye için yürütülecek faizler,
(iv) TeÅŸebbüs sahibinin, eÅŸinin ve küçük çocuklarının iÅŸletmede cari hesap veya diÄŸer ÅŸekillerdeki alacakları üzerinden yürütülecek faizler,
(v) Her türlü para ve vergi cezaları ile teÅŸebbüs sahibinin suçundan doÄŸan tazminatlar gider olarak indirilemezler.
(vi) Her türlü alkol ve alkollıi içkiler ile tütün ve tütün mamullerine ait ilan ve reklam giderlerinin % 50 si (90/1081 sayılı BKK ile % sıfır olarak uygulanmaktadır),
(vii) Kiralama yolu ile edinilen veya iÅŸletmede kayıtlı olan yat, kotra, tekne, sürat teknesi gibi motorlu deniz, uçak ve helikopter gibi hava taşıtlarından iÅŸletmenin esas faaliyet konusu ile ilgili olmayanların giderleri ile amortismanları,
(viii) VUK hükümlerine göre dönem sonu stoklarını LIFO yöntemine göre deÄŸerleyen veya amortismana tabi iktisadi kıymetlerini yeniden deÄŸerlemeye tabi tutanların, iÅŸletmede kullandıkları yabancı kaynaklara iliÅŸkin faiz, komisyon vade farkı, kar payı, kur farkı ve benzeri adlar altında yaptıkları giderler ve maliyet unsurları toplamına (yatırım maliyetine eklenen hariç) VUK hükümlerine göre tesbit edilmiÅŸ yeniden deÄŸerleme oranının Maliye Bakanlığınca o yıl için hesaplanan ticari kredi faiz oranına bölünmesiyle bulunan Indirim oranının uygulanması suretiyle bulunacak kısmın % 25 i,
Sanayi siciline kayıtli imalatçıların imalat faaliyetinde kullandıkları yabancı kaynaklara ait gider ve maliyet unsurları bu hüküm dışındadır.
GVK'nun 90. maddesine göre Gelir Vergisi ile diÄŸer ÅŸahsi vergiler ve her ne ÅŸekilde olursa olsun vergi cezaları ve para cezaları, gecikme zamları ve faizler Gelir Vergisi matrahından ve gelir unsurlarından indirilemez.
KVK'nun 15. maddesine göre gider olarak indirilmesi kabul edilmeyen harcamalar ise ÅŸunlardır :
(i) Özsermaye üzerinden hesaplanan veya ödenen faizler,
(ii) Örtülü sermaye üzerinden ödenen veya hesaplanan faizler,
(iii) Sermaye ÅŸirketlerince dağıtılan örtülü kazançlar,
(iv) Her ne şekilde ve ne isimde olursa olsun ayrılan ihtiyatlar,
(v) Dar mükellefiyete tabi kurumlarda, bu kurumtar hesabına yaptıkları alım satımlar için ana merkeze veya Türkiye dışındaki ÅŸubelere verilen faizler, komisyonlar ve benzerleri, ana merkezin veya Türkiye dışındaki ÅŸubelerin giderlerine veya zararlarına iÅŸtirak etmek üzere ayrılan hisseler.
(vi) Bu kanuna göre hesaplanan Kurumlar Vergisi ile her türlü para cezaları, vergi cezaları ve Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkındaki Kanun hükümlerine göre ödenen cezalar, gecikme zamları ve faizler,
(vii) Kanunlarla veya kanunların verdiÄŸi yetkiye dayanılarak tesbit edilen hadler saklı kalmak üzere, menkul kıymetlerin itibari.deÄŸerlerinin altında satışından doÄŸan zararlar ile ödenerı komisyonlar ve benzeri her türlü giderler.
(viii) VUK hükümlerine göre ödenen gecikme faizleri
(ix) Her türlü alkol ve alkollü içkiler ile tütün ve tütün mamullerine ait ilan ve reklam giderlerinin % 50'si. (90/1081 sayılı BKK ile % sıfır olarak uygulanmaktadır)
(x) Kiralama yolu ile edinilen veya iÅŸletmede kayıtlı olan yat, kotra, tekne, sürat teknesi gibi motorlu deniz, uçak ve helikopter gibi hava taşıtlarından iÅŸletmelerin esas faaliyet konusu ile Ilgili olmayanların giderleri ile amortismanları,
(xi) VUK hükümlerine göre dönem sonu stoklarını LIFO yöntemine göre deÄŸerleyen veya amortismana tabi sabit kıymetlerini yeniden deÄŸerlemeye tabi tutan kurumlarının (Sigorta ve Finans kurumları hariç) GVK'nun 41/8 maddesi hükmü çerçevesinde hesapladıkları giderleri
GVK'nun 57. ve 58. maddeler, aynı kanunun ticari kazancın tesbitinde indirilecek ve indlrilmeyecek giderleri açıklayan 40 ve 41. maddelere paralel olarak zirai kazancın tesbitinde kabul edilen ve kabul edilmeyen giderleri açıklamaktadır.
| < Önceki | Sonraki > |
|---|