İşletme Portalı

Tahviller, anonim ÅŸirketlerin uzun vadeli borç para bulmak için çıkardıkları itibari deÄŸerleri eÅŸit ve biçimleri aynı olan borç senetleri­dir. Ä°ÅŸletmenin ihraç etmiÅŸ olduÄŸu tahviller iÅŸletmenin portföyünde ol­madığından "Çıkarılmış Tahviller" hesabı ile izlenir.

a. Ticaret hukukuna göre çıkarılan tahvillerin deÄŸerlemesi

Åžirket tarafından çıkarılan tahviller TTK'nun 464. maddesine göre itfa deÄŸerleri üzerinden deÄŸerlenir. Ä°tfa deÄŸeri tahvilin üzerinde yazılı olan deÄŸer olduÄŸundan itibari deÄŸere eÅŸittir. Bu durumda, tahviller baÅŸabaşın altında veya üstünde satılması halinde de itibari deÄŸerle deÄŸerlenecektir.

Tahvillerin baÅŸabaşın altında satılması durumunda ortaya çıkacak tahvil ihraç zararının iÅŸletmenin bilançosuna geçirilebileceÄŸi gibi, doÄŸrudan doÄŸruya gider yazılması da mümkündür. Tahvil ihraç za­rarlarının iÅŸletmenin bilançosuna konması durumunda en geç tahvil­lerin ödenme süresi içinde itfa edileceÄŸi TTK'nda hükme baÄŸlan­mıştır.

Tahvillerin baÅŸabaşın üzerinde satılması durumunda ortaya çıka­cak tahvil ihraç primlerinin de aynı ÅŸekilde bir defada gelir yazılabil­mesi veya pasifte yer aldırılıp tahvillerin itfa süresi içinde gelir kayde­dilmesi mümkündür.

b. Vergi mevzuatına göre çıkarılan tahvillerin deÄŸerlemesi

VUK'nun 286. maddesine göre çıkarılan tahviller itibari deÄŸerle­riyle deÄŸerlenir. Vergi uygulamasında da tahvillerin baÅŸabaşın altında veya üstünde satılması durumu deÄŸiÅŸtirmemekte, itibari deÄŸer esas kabul edilmiÅŸ olmaktadır.

VUK'nda tahvil ihraç farklarının ne ÅŸekilde iÅŸleme tabi tutulacağı açıklanmamıştır. Bununla beraber, KVK'nun 14/1 maddesi hisse se­nedi ve tahvil ihraç giderlerini indirilecek giderler olarak belirtmiÅŸtir.

Vergi idaresi uygulamasına göre, tahvil ihraç giderlerinin kuruluÅŸ dönemine iliÅŸkin olması durumunda doÄŸrudan gider yazılması veya aktifleÅŸtirilerek ilk kuruluÅŸ ve örgütlenme giderleri. olarak beÅŸ yılda itfa edilmesi mümkündür.

KuruluÅŸ döneminden sonra çıkarılan tahvillere iliÅŸkin ihraç zarar­larının 655. Menkul Kıymetler Satış Zararları hesabına yazılması ge­rekir.

Tahvil ihraç primlerinin ise vergi idaresi uygulamasına göre, primlerin tahsil edildiÄŸi yılın geliri olarak kabul edildiÄŸi bilinmektedir. Bu durumda, tahvil ihraç primlerinin tamamının tahsil edildikleri yılda gelir kaydedilmesi gerekmektedir.

Dönem sonunda çıkarılan tahvillerle ilgili tahakkuk eden faiz ve bu faizden GVK'nun 94. maddesi gereÄŸince istihkak sahiplerinin ge­lir vergilerine mahsuben yapılacak menkul sermaye iradı vergisi ve fon tevkifatı ÅŸu ÅŸekilde gösterilecektir :

^{_______________________}          _/           ^{______________________}

780  FÄ°NANSMAN GÄ°DERLERÄ°                                             4.500.000

        780.03 Tahvil faiz giderleri

            360 ÖDENECEK VERGÄ° VE FONLAR                                          594.000                                      

                   360.05 Men. Ser. Ä°radı Vergisi          540.000

                   360.02.Fonlar                                   54.000

            304 TAHVÄ°L ANA PARA

                   BORÇ, TAKSÄ°T VE FAÄ°ZLERÄ°                                              3.906.000

Tahakkuk eden tahvil faiz giderinin kaydı.

^{_______________________}          _/           ^{______________________}

Faiz giderleri hesabı kâr ve zarar hesabına devredilecek, ödenecek vergi ve fonlar hesabı ve tahvil anapara borç taksit ve faizleri hesabı dönem sonuna kadar ödenip kapanmadığı takdirde bilançonun pasi­finde yer alacaklardır.