İşletme Portalı

a) TANIM:

Özkaynaklar deÄŸiÅŸim tablosu; ilgili dönemde öz kaynak kalemlerinde meydana gelen artış veya azalışları bir bütün olarak gösteren tablodur.

  

b) AMAÇ:

Özkaynaklar deÄŸiÅŸim tablosunun düzenleniÅŸ amacı özellikle sermaye ÅŸirketlerinde dönem içinde özkaynak kalemlerinde meydana gelen deÄŸiÅŸmelerin topluca gösterilmesini saÄŸlamaktır.

  

c) ÖZKAYNAKLAR DEĞİŞİM TABLOSUNUN DÜZENLENME KURALLARI

1. Özkaynaklar DeÄŸiÅŸim Tablosu cari dönem ve önceki dönem verilerini içerecek biçimde sunulur,

2. Tablo; ÖdenmiÅŸ sermaye, sermaye yedekleri, kâr yedekleri ve geçmiÅŸ dönemler kârı(zararı) ve dönem net kârı (zarar) kalemlerinin herbirinin dönem başı tutarını, dönem içinde kalemlerde meydana gelen azalışları, artışları ve dönem sonu kalanını ayrı ayrı gösterecek biçimde düzenlenir.

d) ÖZKAYNAKLAR DEĞİŞİM TABLOSUNUN BÄ°ÇÄ°MSEL YAPISI

Özkaynaklar deÄŸiÅŸim tablosu önceki dönem ve cari dönem verilerini içerecek ÅŸekilde Ek Tablo 9'da görüldüÄŸü gibi düzenlenir. AnlaşılabilirliÄŸi saÄŸlamak bakımından tablo sayısal örnek uygulama ile sunulmuÅŸtur. Satırlarda yer alan yatay kalemler iÅŸletmede özkaynak kalemlerini etkileyen olayların niteliÄŸine göre deÄŸiÅŸiklik gösterebilir.

e) ÖZKAYNAKLAR DEĞİŞİM TABLOSU KALEMLERÄ°NE Ä°LÄ°ÅžKÄ°N AÇIKLAMALAR

1. ÖdenmiÅŸ sermaye, sermaye yedekleri, (her bir kalemi ayrı ayrı görülebilecek biçimde) kâr yedekleri (her bir kalemi ayrı ayrı görülecek biçimde), geçmiÅŸ dönemler kârı (zararı), dönem net kârı (zararı) ve özkaynaklar toplamı için tabloda birer sütun açılır ve her kalemin hareketi bu sütun içinde izlenir. Özkaynak kalemlerini artıran iÅŸlemler artı, azaltan iÅŸlemler ise parantez içinde gösterilerek eksi olarak dikkate alınır.

2. Özkaynak kalemlerindeki artışlar ve azalışları yatay kalemlerde belirtilerek ait olduÄŸu kalemin sütununa ve özkaynaklar toplamı sütununa yazılarak karşılaÅŸtırılabilirliÄŸi saÄŸlamak bakımından önceki dönem hareketleri, cari dönem hareketlerine ilave olarak ayrı bir bölüm ÅŸeklinde gösterilir.

TABLODA YER ALAN ÖRNEĞİN AÇIKLANMASI:

ÖNCEKÄ° DÖNEM :

  

i) 31 Aralık 1988 Kalanı: Bu sırada; özkaynak kalemlerinin o dönem başındaki kalan tutarları gösterilir. Örnekte 1989 yılı dönem başında öz kaynak toplamının dağılımı ÅŸöyledir:

ÖdenmiÅŸ Sermaye 11.250 TL.
M.D.V. Yeniden Değerleme Artışları 4.677 TL.
İştirak Yeniden Değerleme Artışları 703 TL.
Yasal Yedekler 2.062 TL.
OlaÄŸanüstü Yedekler 7.606 TL.
Dönem Net Kârı veya zararı  + 18.315 TL.
Özkaynak Toplamı  44.613 TL. 

ii) Kâr Dağıtımı:

Bir önceki dönem kârının dağıtımı bu bölümde yer alır. Kârdan yedeklere aktarılan ve temettü olarak dağıtılan tutarlar ayrı ayrı gösterilir. Sayısal örnekte, bir önceki dönemin net dönem kârı 18.315 TL. dir.

Bunun dağılımı ÅŸöyle olmuÅŸtur.

- Yasal Yedeklere aktarılan 2.412 TL.
- OlaÄŸanüstü Yedeklere aktarılan 6.524 TL.
- Dağıtılan Temettü + 8.936 TL.
 17.872 TL.

Yedeklere devredilen tutarlar, yedek akçeleri artırdığından bu sütunlarda artış olarak gösterilmiÅŸtir. Kâr dağıtımı tutarı ise dönem net kârı(zararı) sütununda parantez içinde (9.379 TL. yedeklere dağıtılan) (8.936 TL. temettü olarak dağıtılan) gösterilmiÅŸtir. Yedeklere aktarılan tutar öz kaynak toplamını azaltmadığı için, toplam sütununda yer almamıştır.(1)

iii) Hisse Senedi Ä°hraç Primleri: Bu sırada, dönem içinde hisse senedi ihracından dolayı saÄŸlanan primler gösterilir. Sayısal örnekte; önceki dönemde hisse senedi ihracından saÄŸlanan prim 204 TL. olduÄŸundan, bu tutar hisse senedi ihraç primleri sütununda gösterilmiÅŸtir.

iv) ÖdenmiÅŸ Sermaye Artışı: Ä°lgili dönemde, ödenmiÅŸ sermayedeki artışlar bu kısımda gösterilir. ÖdenmiÅŸ sermayedeki artışlardan nakden olanlar ve yeniden deÄŸerleme artışlarından veya diÄŸer yedek ve fonlardan aktarılanlar ayrı ayrı gösterilir.

Sayısal örnekte; ilgili dönemde ödenmiÅŸ sermayedeki artış aÅŸağıdaki gibi gerçekleÅŸtirilmiÅŸtir.

— Nakden: 4.500 TL. Bu tutar hem ödenmiÅŸ sermaye tutarında hem de öz kaynaklar toplamı sütununda yer almıştır.

— Yeniden DeÄŸerleme Artışlarından aktarılan : 4.500 TL.

— Bu tutar ödenmiÅŸ sermaye bölümünde artı olarak, maddi duran varlıklar yeniden deÄŸerleme artışları sütununda eksi olarak yer almıştır. Yeniden deÄŸerleme artışlarından aktarılan tutar, bir özkaynak kaleminden diÄŸerine aktarıldığı için, özkaynak toplamını deÄŸiÅŸtirmemiÅŸ, bu nedenle toplam sütununda yer almamıştır.

  

v) Maddi Duran Varlık Satış Kârları:

Bu satırda, maddi duran varlık satış kârlarının özkaynak kalemlerine ilave edilmesinin etkileri gösterilir.

  

vi) 1989 Yılı Yeniden Değerleme Artışları (Net)

Bu baÅŸlıkda ilgili dönemde yapılan yeniden deÄŸerleme iÅŸleminden ortaya çıkan net deÄŸer artışları gösterilir.

  

vii) 1989 Dönem Net Kârı: Bu satırda ilgili dönemin net kârı(zararı) yer alır. Bu tutar dönem net kârı (zararı) sütununa ve özkaynaklar toplamı sütununa kaydedilir.

  

viii) 31 Aralık 1989 Kalanı: Ä°lgili dönemin dönem başı kalanına hesapda meydana gelen artışlar ilave edilip, azalışlar çıkarıldığında bulunan tutardır. Bu tutar cari dönemin dönem başı kalanını ifade eder. Özkaynak kalemlerinin herbiri için de hesaplama ayrı ayrı yapılır.

Sayısal örnekte önceki dönem verilerinde ödenmiÅŸ sermayenin dönem başı kalanı 11.250 TL., dönem içi artışları (4.500 + 4.500 + 2.250= 11.250) dönem sonu kalanı 22.500 TL.'dır. Bu tutar cari dönemin dönem başı kalanı olmuÅŸtur. Maddi duran varlık yeniden deÄŸerleme artışları ise; dönem başı kalanı 4.677 TL., dönem içi artışlar 7.425 TL., azalışları (4.500) olduÄŸundan önceki dönem sonu kalanı (cari dönem başı kalanı) 7.602 TL. olmuÅŸtur.

  

CARÄ° DÖNEM:

Bu bölümde içinde bulunan cari dönemdeki özkaynak hareketleri yer alır. Ä°ÅŸlemler önceki dönem verilerinde açıklandığı gibi olur.

Sayısal Örnekte dönem içi iÅŸlemler aÅŸağıdaki gibi gerçekleÅŸtirilmiÅŸtir.

— Bir önceki dönem net kârından 19.100 TL. temettü olarak dağıtılmış; 3.727 TL. yasal yedekler, 15.315 TL. olaÄŸanüstü yedeklere devredilmiÅŸtir.

— Dönem içi hisse senedi ihraç primleri 188 TL. olmuÅŸtur.

— Ä°ÅŸtiraklerin maddi duran varlık satış kârlarını sermayeye ilavesinden dolayı edinilen bedelsiz hisse senetleri 119 TL.'dır (Bu tutar iÅŸtirakler hesabını artırırken özkaynak grubundaki özel fonları artırmıştır).

— Åžirketin maddi duran varlık satış kârlarını sabit kıymetleri yenileme fonuna ilave etmesinden ortaya çıkan fon 8.080 TL.’dır.

— ÖdenmiÅŸ Sermaye artışı; nakden 13.922 TL., yeniden deÄŸerleme artışlarından aktarılan 9.000 TL., özel fonlardan aktarılan 9.000 TL. olmuÅŸtur.

— 1990 yılı yeniden deÄŸerleme artışları maddi duran varlıklarda 16.897 TL., iÅŸtiraklerde 771 TL. toplam 17.668 TL. olarak gerçekleÅŸmiÅŸtir.

— 1990 yılı dönem net kârı (zararı) 40.523 TL. olmuÅŸtur.

31 Aralık 1990 dönem sonu kalanı; 31 Aralık 1989 kalanına dönem içi artışlar eklenerek, azalışlar çıkartılarak bulunmuÅŸtur özkaynakların dönem sonu tutarı 151.158 TL.’dır. Bu tutar 31 Aralık 1990 bilançosunda yer alan özkaynak toplamıdır.